Toptan satışta bir siparişin hikâyesi genellikle bir WhatsApp mesajıyla başlar: "Abi şu üründen 300 adet gönder, stok var mı?" Sonrası tanıdıktır — depoya telefon, fiyat listesinde o bayinin iskontosunu arama, Excel'e not alma, akşam ERP'ye elle giriş.
ERP ile siteyi entegre edelim" cümlesi bir toplantıda geçtiğinde, masadakilerin yarısı ne konuşulduğunu tam olarak bilmez. API, webhook, senkron gibi kelimeler teknik ekibin dilidir; oysa kararı veren çoğu zaman işletme sahibidir.
İade, e-ticarette en çok konuşulan ama en az hesaplanan kalemdir. Çoğu markada "iade oranımız yüzde yirmi civarı" denir ve geçilir. Oysa o yüzde yirminin karşılığı, ay sonunda brüt kârın ne kadarını yediğidir — ve bu hesap yapıldığında çıkan sonuç genellikle beklenenden büyüktür.
Mağaza sayısı artan, toptan ve perakende satışı birlikte yürüten ya da kendi üretimini yapan bir firmada bir eşik vardır: Excel ve ön muhasebe programı artık yetmez. Stok nerede, hangi mağazada ne kadar var, bu siparişin maliyeti ne — bu soruların cevabı üç farklı dosyada durmaya başlar.
Trendyol'da satış yapan bir markanın en sık sorduğu soru şu: "1.000 liralık satıştan elime ne kalıyor?" Cevap tek bir orana bakarak verilemez, çünkü komisyon kesintinin yalnızca bir parçası. Hakedişinize ulaşana kadar araya hizmet bedeli, kargo, stopaj ve iade payı giriyor.
Push bildirim, e-ticaret markalarının elindeki en doğrudan kanal: müşteriye ulaşmak için ne e-posta kutusunun algoritmasına ne de reklam bütçesine ihtiyaç var. Bildirim telefonun ekranında, kilit ekranında belirir.
Yapay zekâ e-ticaret gündeminde birkaç yıldır var ama konuşma biçimi değişti. Başlangıçta soru "yapay zekâ ne yapabilir" idi; artık "hangi işimi bugün devralabilir" oldu. Bu ikinci soru daha zor, çünkü cevabı işletmenin ürün sayısına, kanal yapısına ve en çok da veri kalitesine bağlı.
Toptan satış yapan bir firmada sipariş alma süreci genellikle şöyle işler: bayi WhatsApp'tan yazar ya da satış temsilcisini arar, ürün kodlarını ve adetleri söyler, temsilci fiyat listesini açıp bayiye özel iskontoyu hesaplar, siparişi Excel'e ya da doğrudan ERP'ye girer. Bayi "bakiyem ne kadar" diye sorar, temsilci muhasebeye sorar, muhasebe bakar, cevap yarım saat sonra döner.
Müşteri hizmetleri ekibinin gününü izleyin: temsilci telefonu açar, müşteri sipariş numarasını söyler, temsilci bir ekrandan siparişi arar, bulamaz, başka bir panele geçer, oradan kargo takip numarasını alır, üçüncü bir ekrandan stok durumuna bakar. Müşteri bu süre boyunca hatta bekler. Konuşma iki dakika sürecekken altı dakika sürer.
Pazaryeri cezaları, satıcıların çoğu için ay sonunda hakedişten düşülen bir kalem olarak fark edilir. Tek tek bakıldığında küçük görünür: 50 lira, 150 lira. Ancak bu kesintilerin kaynağı neredeyse her zaman aynıdır ve tek seferlik bir aksilik değildir — sistemsel bir senkronizasyon açığıdır. Açık kapandığında cezalar durur, kapanmadığında her ay tekrar eder.
